تورکجه نوحه دانلود ایله مک اوچون بورا کلیک ایله یین
امداده گل یا حسین
امداده گل یا حسین تورکلری اولدوروللر تورپاقی کفره وریب شیعنی اولدورولر
گل گیلن قاراباغا آلقاندی یا محمد مسجدلرین سوکولدو تالاندی یا محمد
کفن سیز شهیدلرین عریاندی یا محمد فارس ارمنی ، اسلاما دوشماندی یا محمد
شیعه نین دیلی بوردا قاداغاندی یا حسین تورکجه عزا توتماقیم یاساقلاندی یا حسین
آذربایجان شیعه سینی دویدورولر یا حسین تورکم دیئن شیعه نی اولدورولر یا حسین
تورک شیعه سین یا حسین دین آدیلا قیریللار دیلین قاداغانلیب زیندانا دولدوروللار
یا عاباس یا عاباس فارسدان بیزی ائت خیلاص
یا حسین من تورکم یا زهرا من تورکم یا عاباس من تورکم
یا حسین، یاحسین اصغرین اوخلانیبدیر اصغرین یاشیدلاری زینداندا ساخلانیبدیر
فارس شوونیزمی بوگون بیزه حکومت ائدیر اوز دیلیمی باغلایب ، فارسینی بدعت ائدیر
یزیدین اولادلاری دیلیمیزی کسدیلر قامچی وروب بیزلره فارسینی اورگئتدیلر
یا حسین ، یا حسین تورکی قیریللار بوگون یا سالیبلار زیندانا یاکی ائدیللر سورگون حسین اسیر اولمادی بیزده اسیر اولماریق
دیلیم یاساقدیر یا حسین
حسینون غملری حدّدن گچوب اهل عزا آغلار
قــــدرناله ایـــــدر شاه شهیدانه قضا آغــــلار
بیلورسن یا حسین من چوخ گئجه یاتمام اویاق قالام
یانارقلبیم قلم الده گوزوم اماخفا آغلار
گلیب سیز بزنم ماتمده مقید اولمیون یاران
توتوبدور اوغلونا ماتم علی المرتضی آغلار
مریضون اولسا یالوارما طبیب دیگره قارداش
خلوصیلن گله هر کیم آلار والاه شفا آغلار
حسین دوزمز مریضین دردینه حقدن شفا ایستر
ولی ئوز دردینه اولموب دوا عرش خدا آغلار
ملکلر سسلنر گویده حسینیم وای حسینیم وای
ایکی اللی وورار باشه بهشته مصطفی آغلار
حسینه نوح ئوزو نوحه دیر آغلار پیمبرلر
چکللر گویلره قاره توتار کوثر عزا آغلار
خانم زهرا سالار باشه قارا سسلر حسینیم وای
گلر امداد ایده تا زینبه خیر النسا آغلار
دیر گلدی ننون قوربان حسین بس زینبون هاردا
اچار قانلو گوزون اول دم ذبیحاً من قنا آغلار
حسینون یاره سین بیر بیر اوپر زهرا دیر جان جان
سوسوز لبلرده قان گورسه بو واضحدور آنا آغلار
نه گوردی زینبی تل اوسته سسلور یا حسین گلدیم
سنون بو حالیووه دوشمنده قارداش هکذا اغلار
خلاصه قتلگاهه اللری باشدا گلوب زینب
قولاقینه گوروبدور گلدی بیر غملی صدا آغلار
بیلوبدور آغلیان کیمدور دیدی مادر ایوین آباد
قیزوین غملری آخر آنا گلمز سانا آغلار
ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
عشقيده طوفان ائلدون يا حسين
عالمی حيران ائلدون يا حسين
نوحه محرم
گینه ماه عزا گلور – یانان اورکدن نوا گلور
یل اسنده اورکلره – صفای کرب و بلا گلور
هامی درده دوا گلور (2)
گینه اسدی قاره علملر- قرولوبدی مجلس غملر
اوجالوب بانگ واحسین
قره گی سسله یا حسین
ای ابوالفضلین عاشقی – گلور محرم نوایه گل
دوت الندن مریضیوین – ادبله دارالشفایه گل
آلاسان دردیوه دوا – مطّب شاه ولایه گل
حرم کربلایه گل (2)
گینه اسدی قاره علملر- قرولوبدی مجلس غملر
اوجالوب بانگ واحسین
قره گی سسله یا حسین
دل سقا تک آهیلن – الهی هئچ سینه یانمادی
باشینا دگدی بیر عمود – او قانلی گوزدن اوتانمادی
او سینان باش ائشتمیشم- جدا باشیندا دایانمادی
ستم اهلی اوتانمادی (2)
گینه اسدی قاره علملر- قرولوبدی مجلس غملر
اوجالوب بانگ واحسین
قره گی سسله یا حسین
سو یانیندا دوشن قولا – بو شیعلردن سلام اولا
آقامون اوخلی مشکینه- سلام ما لا کلام اولا
در عباسیده گرک- تمام شاهلار غلام اولا
اونا بزدن سلام اولا(2)
گینه اسدی قاره علملر- قرولوبدی مجلس غملر
اوجالوب بانگ واحسین
قره گی سسله یا حسین
سالوب عالملری غمه – اوقهرمانین چتین غمی
ایکی قول بیر گوزون وئروب – اورکده قرآن و دین غمی
دل زهرانی یاندیروب – عزیز امّ البنین غمی
او کسیلمیش الن غمی (2)
گینه اسدی قاره علملر- قرولوبدی مجلس غملر
اوجالوب بانگ واحسین
قره گی سسله یا حسین
***
محررم آیی و قدیم ادبی دیلیمیز
سید حیدر بیات
قمری یا دخیل کیتابینین آدینی چوخوموز ائشیتمیشیک. بو کیتابا فیکیرلشنده بیر سیرالار بلکه محررملییی خاطیرلایار. آمما من بو ایکی کیتابین آدی گلنده باشقا بیر شئی یادیما دوشر. ایران تورکلرینین اسکی یازی دیلی.
اساسن آغ قویونلو قاراقویونلو دؤنمیندن بری ایراندا بیر اورتاق یازی تورکجهسی یارانیبدیر و بوتون آذربایجان کلاسیک کیتابلاریمیز بو دیلدهدیرلر. بو دیلین اردبیل لهجهسیندن آلماغین دئییرلر بیر سیرالاری، دوغرومو؟ بیر شئی دئیه بیلمهییرم.
قمری دربندلیدیر، دخیل ایسه ماراغالی. بو ایکی شهر بیریسی قوزئی و بیریسی ایسه گونئیده یئرلهشیرلر. آمما بو شهردن قوپان ایکی شاعیرین شعرلری خراساندا، شیرازدا، اصفهاندا، اراک و قوم تورکلری و خلجلری ایچره و هابئله همداندا بیر قوتسال مذهبی کیتاب کیمی اوخونوب و اوخونور و یوزلر بلکه مینلر انسان اونو ازبردیرلر. اساسن یئنی ادبی دیلیمیزله تانیش اولمایان کیمسهلرده تورکجه یازماق ایستهینده ائله بو کیتابلارین رسم الخط یا اورتوقرافیسی و هابئله لهجهسی اوزره یازارلار.
بو یازی دیلینین اساس اؤزللیکلردن یاسیقلارین یوواریقلا قورتارماسیدیر. مثلن قاپو، شاملو و ها بئله یوورایقلارین یاسیقلا: کؤرپی، قلی، دولی
و...
اساسن چوخلو "و" ایله قورتاران سون آدلار ائله بو یازیدیلینین سونوجوندا بئله قلمه آلینیبدیر و صفوی دؤنهمیندن قالان تورکجه رسمی آدلاردا ائله بئلهدیرلر: عالی قاپو،
بونون ان یئترلی میثالی بلکه شاه سلطان حسینین هجوینده یازیلان بیر بیت اولا. شاه سلطان حسین صفوی هر نه دئدیکده "یاخشیدور" دئیهرک تایید ائدرمیش، ائله کی اونون آدی شاه سلطان حسین صفوی یئرینه شاه سلطان حسین یاخشیدور کیمیده چکیلرمیش، بیر شاعیر بو اولایی بئله آچیقلاییب:
آن ز حکمت تهی ز ظلمت پر / شاه سلطان حسین یاخشیدور
بو ادبی دیل فرقه زامانینا کیمی ده داوام تاپیپ و فرقهنین قزیتی بو دیل اوزره یازیلیبدیر.
بو کونگو معیار و ادبی دیلیمیزین اوستونلویونده هئچ بیر شبهه یوخسادا آمما اؤز اؤزومه دئیهرم کی کاش بیز ائله او دیلی ساخلایایدیق. نییه کی یئنی معیار دیل دوزنلهمک چوخلو تورکجه اوخویانلاری بیزدن آییردی.
بو مسئله آرتیق آجی بیر مسئلهدیر. یانی مئدیاسیز، السیز آیاقسیز بیر سیرا انسانلار گلیب اسکی یازی قورارلارینی پوزوب و یئنی بیر شئیلر یاپیرلار، و چوخلو کؤتلهلر الدن گئدیر بئلهلیکله. نه ایسه سون نوقطه قویاق بونا.
یئنه محرم گلیر و قدیم ادبی دیلیمیزده یازیلان آغیلاری بیر داها ایرانین بوتون بؤلگهلرینده دینلهیهجهییک. دوغروسو بو آغیلارین بیر سیراسی ائله دیلیمیزه اویغونلاشیب و دیلیمیزله بیرلهشیبدیر کی داها اونلاری هئچ بیر گوج تورکجهدن آییرا بیلمهز. بو آغیلارین عینینی "آلپ ار تونقا منظومهسیـ"ـنده و هابئله "آپاردی سئللر سارانی" آغی-ماهنیسیندا و هابیلین کامانچاسینین سیزیلتیلاریندا دینلهمک اولار.
نه ایسه توی ایله یاس قارداشدیر دییه خاطیرلامالییام کی "اصلی کرم" داستانیدا ائله دخیل قمری کیمی بوتون ایراندا یاییملانیب و ایندی هم خراساندا و هم قاشقایلار ایچینده بو ناغیلین چئشیدلی واریانتلاریندان ال یازما واریمیزدیر. بو ال یازمالاردا یئنه قدیم ادبی دیلیمیز اوزرهدیر. کلیم الله توحدی آدلی بیر خوراسانلی کرمانج ـ تورک آراشدیریجی ایله تئلفوندا دانیشدیقدا، خراسان "اصلی کرم" واریانتیندان بیر ال یازمانی یاییملاییرام دئمیشدی. سونرالار بو کیتابین یاییملانیب یاییملانماسیندان خبریم اولمادی.